Muzeum Narodowe rozpoczęło działalność jako pierwsze powojenne muzeum wrocławskie w 1948 roku. Początkowo pod nazwą: Muzeum Państwowe, potem Muzeum Śląskie, a od roku 1970 Muzeum Narodowe.

Muzeum jest jedną z kilku placówek mających status instytucji narodowej, o największej randze dla kultury kraju. Poza zbiorami poświęconymi sztuce polskiej i obcej od czasów średniowiecza, Muzeum posiada jedną z największych kolekcji sztuki nowoczesnej i współczesnej w Polsce, którą stale powiększa. Od 1973 roku z pełną konsekwencją tworzy ją Mariusz Hermansdorfer, początkowo jako kierownik działu sztuki współczesnej, a od 1983 roku również jako dyrektor Muzeum.

Znajdują się w niej prace najwybitniejszych artystów reprezentujących różne nurty w plastyce współczesnej. Efektem intensywnej działalności kolekcjonerskiej były w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych kolejne, coraz pełniejsze wersje stałej wystawy polskiej sztuki współczesnej. Obecnie na stałą ekspozycję składają się prace między innymi Henryka Stażewskiego, Marka Włodarskiego, Tadeusza Brzozowskiego, Marii Jaremy, Kazimierza Mikulskiego, Jonasza Sterna. Oprócz prac wymienionych artystów w kolekcji sztuki współczesnej Muzeum znajdują się realizacje artystyczne Jerzego Rosołowicza, Stanisława Fijałkowskiego, Aliny Szapocznikow, Natalii Lach-Lachowicz. Jedną z dwóch stałych ekspozycji poświęconych sztuce współczesnej stanowi największy w kraju zbiór prac Magdaleny Abakanowicz.

Muzeum organizuje często wystawy ze zbiorów własnych w kraju i za granicą, np.
"Art at the Edge" Oxford 1988, wystawy dzieł Magdaleny Abakanowicz (Sztokholm 1995, Praga 1999), wystawy rysunków Tadeusza Kantora (Warszawa 1996, Chicago 1999).

Instytucja organizuje również duże wystawy problemowe, np. "Artyści polscy na festiwalach międzynarodowych 1975-1995", "Między ekspresją a metaforą", dotyczące również lokalnych tradycji artystycznych, np. "Artyści Wrocławia 1945-1970". Muzeum jest wydawcą obszernych publikacji monograficznych, będących wynikiem wnikliwych prac badawczych, np. "Sztuka Polska XX wieku".
W roku 1987 w wyniku reorganizacji Muzeum wyróżniono odrębne zespoły pod nazwą "Galerie Sztuki", wśród nich "Galerię Sztuki XX wieku" - zespół aktywnie penetrujący i dokumentujący polską sztukę aktualną.
Muzeum organizuje sesje naukowe, prowadzi działalność edukacyjno-oświatową.

Malarstwo, rysunek, rzeźba, fotografia, instalacja.